Dự thảo Luật Thú y sửa đổi đang nhấn mạnh trách nhiệm quản lý dịch bệnh, phân cấp cho địa phương và tăng cường năng lực hệ thống thú y, nhằm ứng phó với dịch bệnh động vật và kháng kháng sinh.
Sáng 1/12, tại phiên thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn TP Hà Nội) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến công tác thú y trong bối cảnh dịch bệnh trên động vật ngày càng diễn biến phức tạp.
Đại biểu Quốc Hội Nguyễn Thị Lan – Đoàn Đại biểu Quốc Hội TP Hà Nội
Theo đại biểu, các sửa đổi trong Điều 11 của Luật Thú y làm rõ trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật, dự báo, cảnh báo dịch bệnh và thống kê thiệt hại. Dự thảo luật cũng phân cấp cho địa phương trong quản lý thú y, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và quản lý thuốc thú y, phù hợp với thông lệ quốc tế theo chuỗi giá trị “từ trang trại đến bàn ăn”.
Tuy nhiên, nhiều dịch bệnh nguy hiểm như cúm gia cầm, dịch tả lợn châu Phi, lở mồm long móng, viêm da nổi cục và các bệnh mới nổi vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát, gây ảnh hưởng lớn tới kinh tế và sức khỏe nhân dân. WHO và WOAH cho biết khoảng 70% bệnh truyền nhiễm mới nổi ở người có nguồn gốc từ động vật, khẳng định kiểm soát dịch bệnh động vật là tuyến phòng thủ đầu tiên của y tế công cộng.
Thách thức khác là kháng kháng sinh gia tăng. Hiện có hơn 100 hoạt chất kháng sinh được sử dụng trong chăn nuôi; tại nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam, lĩnh vực này chiếm 60-70% tổng lượng kháng sinh tiêu thụ hằng năm. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách khiến vi khuẩn kháng thuốc lan sang người qua thực phẩm và môi trường, là mối đe dọa sức khỏe toàn cầu.
Từ góc độ xây dựng chính sách, đại biểu Nguyễn Thị Lan kiến nghị làm rõ thêm một số nội dung kỹ thuật quan trọng để đảm bảo tính khả thi:
Thứ nhất, cần quy định yêu cầu năng lực tối thiểu của thú y cơ sở và chuẩn hóa hệ thống đào tạo thú y. Dù theo mô hình tổ chức nào, các cấp chính quyền, đặc biệt cấp tỉnh và cấp xã, phải có đủ nhân lực, đủ năng lực phát hiện sớm và xử lý dịch bệnh kịp thời theo khuyến nghị quốc tế.
Thứ hai, bổ sung nguyên tắc huy động nguồn lực KHCN trong nước, bao gồm các viện nghiên cứu, trường đại học, phòng thí nghiệm đạt chuẩn tham gia giám sát và đánh giá rủi ro dịch bệnh. Đây là lực lượng nòng cốt ở nhiều quốc gia nhưng tại Việt Nam chưa được xem là một cấu phần của hệ thống thú y quốc gia.
Thứ ba, đối với phân cấp cấp và gia hạn chứng chỉ hành nghề thú y, cần ban hành bộ tiêu chí và quy trình thống nhất toàn quốc để đảm bảo minh bạch. Cần bổ sung quy định cập nhật kiến thức thường xuyên cho bác sĩ thú y nhằm nâng cao chất lượng hành nghề và phù hợp thông lệ quốc tế.